Ana Sayfa Rahatsızlıklar A’dan Z’ye Göz Rahatsızlıkları

Ambliyopi: Göz tembelliği belirtileri ve tedavisi

Tembel gözünü gösteren genç kadın

Ambliyopi, gözün normal görme keskinliğine reçeteli gözlükler veya kontakt lenslerle bile ulaşamadığı bir görme gelişimi bozukluğudur.

Göz tembelliği de denen ambliyopi, bebeklik ve erken çocukluk çağlarında başlar. Çoğu durumda sadece tek göz etkilenir. Ancak bazı durumlarda, azalan görme keskinliği her iki gözde de oluşabilir.

Özellikle göz tembelliği yaşamın erken evrelerinde tespit edilir ve doğru biçimde tedavi edilirse, görme yeteneğinin azalması önlenebilir. Ancak tedavi edilmeden bırakıldığında, göz tembelliği etkilenen gözde şiddetli görme engelliliğine neden olabilir.

İngilizce dilinde yayımlanan yakın tarihli 73 çalışma üzerinde yapılan bir analiz, dünya genelinde ambliyopinin prevalansının birleştirilmiş tahmininin toplam nüfusun yüzde 1,75’ olduğunu öne sürmüştür.

Ambliyopinin prevalansı, en yüksek prevalans Avrupa ülkelerinde (yüzde 3,67) olmak üzere dünyanın farklı yerlerinde değişiklik gösterir.

Ambliyopi işaretleri ve belirtileri

Ambliyopinin tipik olarak bir bebek görme gelişimi sorunu olması nedeniyle, rahatsızlığın belirtilerini ayırt etmek zor olabilir.

Expandable

Çocuğunuzun göz tembelliği için göz bandı takmayı eğlenceli hale getirerek kabul etmesine yardımcı olabilirsiniz.

Ancak, ambliyopinin yaygın bir nedeni şaşılıktır. Öyleyse, bebeğinizde veya küçük çocuğunuzda şaşılık veya başka bir görünür göz uyumsuzluğu fark ederseniz, derhal bir göz doktoruna – tercihen de çocuk görmesi alanında uzmanlaşmış bir uzmana görünün.

Çocuğunuzda ambliyopi olabileceğine dair diğer bir ipucu da, bir gözünü kapadığınızda ağlaması veya sinirlenmesidir.

Bu basit tarama testini, çocuğunuz televizyon izlemek gibi bir görme işini yaparken, sadece çocuğunuzun gözlerini (her seferinde birini) kapatıp açarak evde deneyebilirsiniz.

Çocuğunuz bir gözü kapatıldığında rahatsız olmuyorsa, ancak diğer gözünün kapatılmasına itiraz ediyorsa, bu durum kapatılan gözün "sağlam" göz olduğunu ve kapatılmamış gözün ambliyopik olarak bulanık görmeye neden olduğunu gösterebilir.

Ancak basit bir tarama testi kapsamlı bir göz muayenesinin yerine asla geçmez.

Çocuklarınızın gözlerini, her iki gözde de normal görmeye sahip olduklarından ve gözlerin birlikte bir takım halinde uygun biçimde çalıştığından emin olmak üzere önerilen şekilde muayene ettirin.

Ambliyopinin nedeni nedir?

Altta yatan nedene bağlı olarak üç tip ambliyopi vardır:

Strabismik ambliyopi

Strabismus (şaşılık), ambliyopinin en yaygın nedenidir. Yanlış hizalı gözlerden kaynaklanan çift görme durumundan kaçınmak için, beyin yanlış hizalı gözden gelen görme girdisini göz ardı eder, böylece bu gözde ambliyopiye ("göz tembelliği") neden olur. Bu tip ambliyopiye strabismik ambliyopi denir.

Refraktif ambliyopi

Bazen ambliyopiye, kusursuz göz hizalamasına rağmen iki gözdeki eşit olmayan kırılma kusurları neden olur. Örneğin, bir gözde önemli ölçüde düzeltilmemiş miyopluk veya hipermetropluk varken, diğerinde yoktur.

Veya bir gözde önemli derecede astigmatizm varken, diğerinde yoktur.  Bu tür durumlarda, beyin daha az düzeltilmemiş kırılma kusuru olan göze güvenir ve diğer gözdeki bulanık görmeyi "ayarlar"; böylelikle kullanılmayan gözde ambliyopiye neden olur.

Bu tip ambliyopiye refraktif ambliyopi (veya anizometrik ambliyopi) adı verilir.

Deprivasyon ambliyopisi

Bu göz tembelliğine, ışığın bebeğin gözüne girmesini ve üzerine odaklanılmasını engelleyen bir şey neden olmuştur; örneğin konjenital kataraktgibi. Normal görme gelişiminin gerçekleşmesini sağlamak için konjenital kataraktların derhal tedavi edilmeleri gerekir.

Ambliyopi tedavisi

Bazı refraktif ambliyopi vakalarında, her iki gözdeki kırılma kusurlarının gözlük veya kontakt lens ile basit bir şekilde tamamen düzeltilmesi ile normal görmeye ulaşılabilir. Ancak genellikle, beyni ambliyopik gözden gelen göz girdilerine dikkat etmeye zorlamak ve bu gözde normal görme gelişiminin oluşması için, "sağlam göze" en azından bir süre bant takılması gerekir.

Strabismik ambliyopinin tedavisi çoğu zaman gözleri düzeltmek için strabismus ameliyatını, ardından göz bandı takılmasını ve sıklıkla her iki gözün bir takım halinde eşit olarak çalışmalarına yardımcı olma amaçlı bir tür görme terapisini (ayrıca göz doktoru da denir) içerir.

Göz bandının her gün saatlerce veya tüm gün boyunca takılması gerekebilir ve bu durum haftalar veya aylarca devam edebilir.

Çocuğunuza göz bandı takmakta çok sorun yaşıyorsanız, sağlam göze ışık girmesini engelleyen ancak çocuğun görünümünü etkilemeyen özel olarak tasarlanmış prostetik bir kontakt lensi düşünebilirsiniz.

Prostetik lensler basit bir göz bandına nazaran daha maliyetli olmaları ve bir kontakt lens muayenesi ve yerleştirme işlemi gerektirmelerine karşın, göz bandına uyumun kötü olduğu zorlu ambliyopi tedavisi vakalarında harikalar yaratabilirler.

Bazı çocuklarda, ambliyopiyi tedavi etmek için göz bandı yerine atropin göz damlaları kullanılmıştır. Çocuğun sağlam gözüne her gün bir damla damlatılır (göz doktorunuz size öğretecektir). Atropin sağlam gözde görmeyi bulanıklaştırır, böylece çocuğunuzu ambliyopili gözü güçlendirmek için daha fazla kullanması yönünde zorlar.

Atropin göz damlalarını kullanmanın bir avantajı, çocuğunuzun göz bandı takmasını sağlamak için sürekli gözetim gerektirmemesidir.

Tedavi öncesinde 20/40 (6/12) ile 20/100 (6/30) aralığında değişen ambliyopisi olan 7 yaş altı 419 çocuğun yer aldığı büyük bir çalışmada, atropin tedavisi göz bandı takmaya göre karşılaştırılabilir sonuçlar vermiştir (ambliyopik gözde görme keskinliğinde iyileşme, göz bandı takan gruplardan biraz daha fazla olmasına rağmen). Sonuç olarak, önceden şüpheci olan bazı göz uzmanları ambliyopi tedavisinde ilk seçenek olarak göz bandı takmak yerine atropin kullanmaktadır.

Ancak atropinin dikkate alınması gereken yan etkileri vardır: ışık duyarlılığı (çünkü göz sürekli olarak sulanır), kızarma ve uzun süreli atropin kullanım sonrasında silyer kasın olası paralizi, ki bu da gözün uyumu veya odak değiştirme kabiliyetini etkileyebilir.

Göz tembelliği olan daha büyük çocuklar ve yetişkinler için yardım

Yıllar boyunca uzmanlar, ambliyopi tedavisi yaşamın erken aşamalarında başlatılmadığı takdirde görme keskinliğinde hiçbir iyileşmenin mümkün olmadığına inanmışlardır. Kritik müdahale döneminin yaklaşık 8 yaş civarı olduğu söylenmiştir.

Ancak şimdi, uzun süreli göz tembelliği olan daha büyük çocukların ve hatta yetişkinlerin, görme keskinliği ve kontrast duyarlılığında iyileşmelere yol açan nöral değişiklikleri uyaran bilgisayar programlarının kullanıldığı ambliyopi tedavisinden fayda görebilecekleri görünmektedir.

Göz tembelliğini tedavi eden bilgisayar programları, çocuk görme yeteneği ve görme tedavisinde uzmanlaşan gözlükçüler tarafından da sunulmakta ve kullanılmaktadır.

Erken tespit ve tedavi önemlidir

Modern ambliyopi tedavileri daha büyük çocuklarda ve yetişkinlerde görmeyi iyileştirebilmesine karşın, çoğu uzman göz tembelliğinin erken tespitinin ve tedavisinin, normal görme gelişimi ve ambliyopi tedavisinden en iyi görme sonuçların alınması için tercih edildiğini kabul etmektedirler.

Ambliyopi kendiliğinden kaybolmaz ve tedavi edilmeyen göz tembelliği, kalıcı görme sorunlarına yol açabilir. Çocuğunuzun güçlü gözünün yaşamın ilerleyen safhalarında hastalanması ve yaralanması halinde, çocuğunuz ambliyopik gözün kötü görme yeteneğine kalır ve bu nedenle de en iyisi ambliyopinin erken tedavi edilmesidir.

Bazı vakalarda, küçük çocuklardaki düzeltilmemiş kırılma kusurları ve ambliyopi, sorun tamamen görmeyle ilgili olduğunda, gelişimsel veya başka bozukluklara işaret ediyor gibi görünen davranışlara yol açabilir.